Câu hỏi: Vừa qua tôi bị công an phường mời lên làm việc, Công an cho tôi biết tôi bị nghi ngờ có tham gia chơi cờ bạc trực tuyến và yêu cầu tôi phải mở điện thoại để kiểm tra. Công ty cho tôi hỏi nếu tôi không chấp nhận yêu cầu này thì tôi có phạm vào tội chống người thi hành công vụ không? (anh Phương- Gia Lai)
Công ty Luật TNHH Bạch Long trả lời:
Trong quá trình hoạt động tư vấn, Công ty chúng tôi đã tiếp nhận nhiều phản ánh từ khách hàng (tương tự trường hợp của ông Phương) về việc cơ quan Công an yêu cầu kiểm tra điện thoại, tài khoản mạng xã hội và các ứng dụng nhắn tin cá nhân (Zalo, Telegram, Signal…). Một số trường hợp còn bị áp đặt áp lực tâm lý rằng nếu không hợp tác sẽ bị khởi tố về hành vi “Cản trở điều tra” hoặc “Chống người thi hành công vụ”.
Tuy nhiên, Căn cứ theo Điều 15 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Người bị buộc tội có quyền nhưng không buộc phải chứng minh mình vô tội. Do đó, việc yêu cầu công dân tự cung cấp các bằng chứng buộc tội chính mình thông qua thiết bị cá nhân mà không có căn cứ pháp lý là không phù hợp với nguyên tắc này. Cơ quan điều tra, công an có thẩm quyền muốn kiểm tra điện thoại, tài khoản mạng xã hội, ứng dụng nhẵn tin (Zalo, Telegram, Signal…) phải tuân thủ các quy định pháp luật. Nếu nhận thấy yêu cầu không hợp lệ, công dân có quyền từ chối mà không bị coi là không hợp tác điều tra hoặc chống người thi hành công vụ.
Điện thoại và các tài khoản mạng xã hội chứa đựng quyền bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và quyền riêng tư cá nhân được Hiến pháp bảo vệ. Điều 12 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định không ai được xâm phạm trái pháp luật chỗ ở, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân bí mật gia đình, an toàn và bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của cá nhân. Việc khám xét, tạm giữ và thu giữ dữ liệu điện tử phải được thực hiện theo quy định của Bộ luật này.
“Điều 88 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định
1. Để thu thập chứng cứ, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có quyền tiến hành hoạt động thu thập chứng cứ theo quy định của Bộ luật này; yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp chứng cứ, tài liệu, đồ vật, dữ liệu điện tử, trình bày những tình tiết làm sáng tỏ vụ án.
…..
4. Khi tiếp nhận chứng cứ, tài liệu, đồ vật, dữ liệu điện tử liên quan đến vụ án do những người quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này cung cấp, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải lập biên bản giao nhận và kiểm tra, đánh giá theo quy định của Bộ luật này.“
“Điều 107 Bộ Luật tố tụng hình sự năm 2025 quy định
1. Phương tiện điện tử phải được thu giữ kịp thời, đầy đủ, mô tả đúng thực trạng và niêm phong ngay sau khi thu giữ. Việc niêm phong, mở niêm phong được tiến hành theo quy định của pháp luật.
Trường hợp không thể thu giữ phương tiện lưu trữ dữ liệu điện tử thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng sao lưu dữ liệu điện tử đó vào phương tiện điện tử và bảo quản như đối với vật chứng, đồng thời yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan lưu trữ, bảo toàn nguyên vẹn dữ liệu điện tử mà cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng đã sao lưu và cơ quan, tổ chức, cá nhân này phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
2. Khi thu thập, chặn thu, sao lưu dữ liệu điện tử từ phương tiện điện tử, mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc trên đường truyền, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng tiến hành phải lập biên bản và đưa vào hồ sơ vụ án.
….“
“Điều 192 Bộ Luật tố tụng hình sự năm 2025 quy định
1. Việc khám xét người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện chỉ được tiến hành khi có căn cứ để nhận định trong người, chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản do phạm tội mà có hoặc đồ vật, dữ liệu điện tử, tài liệu khác có liên quan đến vụ án.
Việc khám xét chỗ ở, nơi làm việc, địa điểm, phương tiện cũng được tiến hành khi cần phát hiện người đang bị truy nã, truy tìm và giải cứu nạn nhân.
2. Khi có căn cứ để nhận định trong thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu điện tử có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản liên quan đến vụ án thì có thể khám xét thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu điện tử.“
Theo các quy định trên, việc thu giữ, kiểm tra điện thoại, tài khoản mạng xã hội, ứng dụng nhẵn tin (Zalo, Telegram, Signal…)…. để được coi là hợp pháp phải:
- Có quyết định tố tụng hợp pháp (khám xét, thu giữ);
- Việc mở khóa, trích xuất do cơ quan có chuyên môn thực hiện,…;
- Lập biên bản đầy đủ, có người chứng kiến
Như vậy, nếu việc thu giữ, yêu cầu kiểm tài khoản mạng xã hội, ứng dụng nhẵn tin (Zalo, Telegram, Signal…) của Công an mà không đáp ứng các điều kiện trên thì không thì công dân có quyền từ chối thực hiện mà không bị coi là vi phạm.
Xem thêm: Tội đánh bạc?
Lưu ý: Các nội dung tư vấn hoặc văn bản pháp luật được trích dẫn trên có thể đã thay đổi hoặc hết hiệu lực tại thời điểm hiện tại. Khách hàng vui lòng liên hệ với chúng tôi qua số điện thoại: 0975.866.929 để được tư vấn hỗ trợ một cách chính xác.
⚖️ Bạn đang gặp vướng mắc pháp lý và cần được tư vấn kịp thời?
Đừng để quyền lợi hợp pháp của mình bị ảnh hưởng.Hãy liên hệ ngay với Công ty Luật TNHH Bạch Long – nơi luôn tận tâm lắng nghe và đưa ra giải pháp, pháp lý hiệu quả cho Quý khách hàng.
Công ty Luật TNHH Bạch Long là đơn vị tư vấn và cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, quy tụ đội ngũ Luật sư giàu kinh nghiệm thực tiễn, chuyên môn vững vàng và luôn tận tâm với nghề. Với phương châm
‘Quyền lợi của bạn – Vinh hạnh của chúng tôi’📍 Địa chỉ: Số 10 ngõ 40 Trần Vỹ, phường Phú Diễn, TP Hà Nội
📞 Hotline: 0975.866.929
📧 Email: Luatbachlong@gmail.com