Trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam, tính mạng con người là khách thể cao quý nhất được bảo vệ. Tội giết người được quy định tại Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Điểm khác biệt lớn nhất của điều luật này so với các tội danh khác chính là cấu trúc “ngược”: Các tình tiết tăng nặng và hình phạt cao nhất được đưa lên ngay đầu tiên để thể hiện tính răn đe tuyệt đối. Dưới đây, Công ty chúng tôi xin chia sẻ góc nhìn pháp lý chi tiết nhất để bạn đọc nắm rõ các yếu tố cấu thành tội danh này.
Quy định pháp luật về Tội giết người
Tại Điều 123 Bộ luật hình sự 2015 có quy định:
“Điều 123. Tội giết người
1. Người nào giết người thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình:
…
2. Phạm tội không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.
3. Người chuẩn bị phạm tội này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
4. Người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm.
1. Cấu thành tội phạm của tội giết người.
Về mặt khách thể: Tội phạm này xâm phạm trực tiếp đến quyền được sống – quyền cơ bản nhất của mỗi con người. Đối tượng bị tác động ở đây bắt buộc phải là một con người đang còn sự sống. Pháp luật bảo vệ tính mạng của tất cả mọi người, không phân biệt độ tuổi, địa vị hay tình trạng sức khỏe.
Về mặt khách quan: Người phạm tội dùng mọi thủ đoạn để tước đoạt mạng sống của người khác. Hành vi này thể hiện qua hai dạng:
- Hành động: Là việc dùng vũ lực, hung khí (như súng, dao, gậy gộc…) hoặc thủ đoạn độc ác (nhu đánh băm, thuốc độc) tấn công nạn nhân.
- Không hành động: Đây là trường hợp người phạm tội có nghĩa vụ pháp lý phải hành động để bảo vệ tính mạng người khác nhưng đã cố ý bỏ mặc để nạn nhân chết (Ví dụ: Cha mẹ cố ý không cho con sơ sinh ăn uống để đứa trẻ tử vong).
Lưu ý quan trọng: Hậu quả của tội này là cái chết của nạn nhân. Tuy nhiên, nếu nạn nhân không chết (do được cấp cứu kịp thời hoặc lý do khách quan khác), hung thủ vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giết người nhưng ở giai đoạn “phạm tội chưa đạt”.
Về mặt chủ quan: Đây là yếu tố then chốt để phân biệt với các tội danh khác. Người phạm tội thực hiện hành vi với lỗi cố ý, chia làm hai loại:
- Cố ý trực tiếp: Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm, thấy trước hậu quả chết người và mong muốn hậu quả đó xảy ra.
- Cố ý gián tiếp: Người phạm tội nhận thức được hành vi có thể gây chết người, tuy không mong muốn nhưng có thái độ thờ ơ, “mặc kệ” cho hậu quả xảy ra.
Về mặt chủ thể: Chủ thể của tội giết người là người có năng lực trách nhiệm hình sự đầy đủ (không mắc bệnh tâm thần làm mất khả năng nhận thức). Đặc biệt, do tính chất đặc biệt nghiêm trọng, người từ đủ 14 tuổi trở lên đã phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tội danh này.
2. Các mức hình phạt đối với tội giết người:
Pháp luật Việt Nam quy định những mức án rất cụ thể và nghiêm khắc đối với tội giết người. Tùy vào tính chất ác độc, mức độ nguy hiểm hoặc hậu quả gây ra mà người phạm tội sẽ phải đối mặt với các hình phạt khác nhau.
Dưới đây là các nhóm hình phạt chính và bổ sung mà bạn cần biết:
a. Hình phạt chính:
Đây là những mức án mà người phạm tội phải chấp hành ngay sau khi có bản án của Tòa án:
- Trường hợp giết người đã thực hiện: Tùy vào mức độ nặng nhẹ (ví dụ: giết người có tính chất côn đồ hay giết người do mâu thuẫn bộc phát), mức án sẽ dao động từ 07 năm tù đến 20 năm tù. Trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, người phạm tội có thể phải nhận án Tù chung thân hoặc mức cao nhất là Tử hình.
- Trường hợp mới chuẩn bị phạm tội: Pháp luật ngăn chặn hành vi ác ý ngay từ đầu. Nếu một người đã chuẩn bị sẵn hung khí, lên kế hoạch chi tiết nhưng chưa kịp ra tay, họ vẫn có thể bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
b. Hình phạt bổ sung:
Ngoài việc phải ngồi tù, để đảm bảo trật tự xã hội và ngăn chặn tái phạm, người phạm tội còn có thể bị áp dụng thêm các hình phạt khác như:
- Cấm hành nghề: Người phạm tội có thể bị cấm hành nghề hoặc không được làm những công việc nhất định trong khoảng thời gian từ 01 năm đến 05 năm.
- Quản chế và cấm cư trú: Sau khi chấp hành xong án tù, người đó có thể bị quản chế (theo dõi nghiêm ngặt tại địa phương) hoặc không được phép cư trú tại một số khu vực nhất định trong từ 01 năm đến 05 năm.
Có thể thấy, khung hình phạt cho tội giết người trải dài từ án tù có thời hạn cho đến mức cao nhất là tước bỏ quyền được sống của chính người phạm tội. Điều này thể hiện thái độ không khoan nhượng của pháp luật đối với những hành vi xâm phạm đến tính mạng của con người.
Xem thêm:
Sử dụng điện để diệt chuột gây chết người có thể bị truy tố về tội giết người?
Vật nuôi gây tổn hại sức khỏe người khác/làm chết người, chủ nuôi có bị xử lý Hình sự?
Lưu ý: Các nội dung tư vấn hoặc văn bản pháp luật được trích dẫn trên có thể đã thay đổi hoặc hết hiệu lực tại thời điểm hiện tại. Khách hàng vui lòng liên hệ với chúng tôi qua số điện thoại: 0975.866.929 để được tư vấn hỗ trợ một cách chính xác.
⚖️ Bạn đang gặp vướng mắc pháp lý và cần được tư vấn kịp thời?
Đừng để quyền lợi hợp pháp của mình bị ảnh hưởng.
Hãy liên hệ ngay với Công ty Luật TNHH Bạch Long – nơi luôn tận tâm lắng nghe và đưa ra giải pháp, pháp lý hiệu quả cho Quý khách hàng.
Công ty Luật TNHH Bạch Long là đơn vị tư vấn và cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, quy tụ đội ngũ Luật sư giàu kinh nghiệm thực tiễn, chuyên môn vững vàng và luôn tận tâm với nghề. Với phương châm
‘Quyền lợi của bạn – Vinh hạnh của chúng tôi’
📍 Địa chỉ: Số 10 ngõ 40 Trần Vỹ, phường Phú Diễn, TP Hà Nội
📞 Hotline: 0975.866.929
📧 Email: Luatbachlong@gmail.com